Een privé duurzaamheidsradar
Het maakt
wél uit.
“Wat ik doe maakt toch niets uit.” Die zin hoor ik bijna wekelijks. Meestal op een verjaardag, meestal van iemand die zich er wel degelijk zorgen over maakt.
Dit is mijn antwoord: 93 dingen die ik thuis doe. Geen tips die ik ergens heb gelezen, maar wat er bij mij in de keuken staat, in de tuin groeit en van mijn rekening af gaat. Ik doe het niet allemaal goed. Er staat ook op wat ik heb laten liggen.
En het rare is dat bijna niets ervan voelt als inleveren. Reken maar mee. Elke aankoop die je niet doet is geld dat je niet hoeft te verdienen. En geld dat je niet hoeft te verdienen, zijn uren die je niet hoeft te werken. Minder kopen is dus vrij letterlijk minder werken, en tijd is het enige dat je nergens kunt bijkopen.
De radar
Acht thema’s, vier (jaar)ringen
In het midden staat wat je vandaag nog kunt doen: dat kost je niets. Hoe verder naar buiten, hoe meer het van je vraagt. De buitenste ring is de schors: waar ik bewust afscheid van heb genomen. Tik op een stip, of blader door de lijst eronder.
Laatst bijgewerkt
Tik op een stip in de radar, of op een item in de lijst hieronder.
Als je maar vijf dingen doet
De vijf met de meeste impact
93 items is veel. En nee, ze wegen niet even zwaar.
Ik had deze lijst eerst op gevoel gesorteerd. Toen zocht ik de cijfers op bij Milieu Centraal en bleek ik er flink naast te zitten. Ik dacht dat vaker de fiets pakken in plaats van de auto het meeste zou opleveren. Je huis isoleren doet bijna het dubbele.
Dus de getallen staan er nu gewoon bij.
- 1
2.000 kg per jaar
Een slecht geïsoleerde hoekwoning naar goed geïsoleerd scheelt zo’n 2.000 kg CO₂ per jaar. Verreweg de grootste enkele maatregel die er is, en meteen de lastigste: je moet het huis ervoor bezitten en je moet het kunnen betalen. Dak, spouw, vloer, en daarna pas een warmtepomp.
- 2
1.100 kg per jaar
Halveer je autogebruik door te fietsen, het ov te pakken of te carpoolen, en je zit al op ongeveer 1.100 kg per jaar. Dit is de op één na grootste, en je hebt er niemands toestemming voor nodig.
- 3
700 kg per jaar
Thermostaat lager, korter douchen, niet stoken in kamers waar niemand is. Samen zo’n 700 kg per jaar, en het kost je geen cent. Sterker nog, het levert geld op.
- 4
340 kg per persoon
Lenen, tweedehands kopen en gewoon minder nieuw aanschaffen komt op ongeveer 340 kg per persoon per jaar, dus ruim 700 kg voor een gemiddeld huishouden.
- 5
330 kg per persoon
Van zes keer per week vlees naar één keer scheelt zo’n 330 kg per persoon per jaar. Eerlijk gezegd minder dan ik zelf dacht, en nog steeds een van de makkelijkste knoppen die er is: je hoeft er niets voor aan te schaffen.
Drie die er bewust niet bij staan
, omdat het cijfer volledig afhangt van waar je heen gaat. Een citytrip naar Berlijn met de trein in plaats van het vliegtuig scheelt 400 kg voor twee personen. Maar één retourvlucht naar Bangkok of New York is 1.800 tot 2.200 kg per persoon. In je eentje dus evenveel als het isoleren van een heel huis oplevert, en met z’n vieren meer dan alles op deze lijst bij elkaar. Vlieg je, dan is dit met afstand je grootste knop. Vlieg je niet, dan telt hij helemaal niet mee. Daarom past hij niet in een ranglijst.
, omdat het niet in deze rekenwijze past. Zo’n lijst rekent jouw eigen verbruik door, en je spaargeld is geen verbruik. Het effect loopt via waar banken en pensioenfondsen dat geld in stoppen, en dat laat zich niet in kilo’s per huishouden uitdrukken. Het kost je een half uur en het werkt jarenlang door, dus wat mij betreft hoort het nog steeds bovenaan.
, om dezelfde reden. Het verandert je eigen uitstoot nauwelijks, maar wel die van iedereen om je heen. Daarmee is het misschien wel de belangrijkste van allemaal, en tegelijk de enige die je onmogelijk kunt uitrekenen.
Cijfers: Klimaatklappers van Milieu Centraal. Een gemiddeld Nederlands huishouden zit op ongeveer 16.500 kg CO₂ per jaar, en met alle maatregelen samen kan dat naar zo’n 5.700 kg.
Alles op een rij
Alle 93 dingen
Boodschappen & eten
18
Doe dit vandaag
Vervang bij je volgende aankoop
Neem afscheid van
Huishouden
18
Doe dit vandaag
Vervang bij je volgende aankoop
Investeer één keer
Neem afscheid van
Energie & warmte
11
Doe dit vandaag
Vervang bij je volgende aankoop
Investeer één keer
Tuin & groen
12
Doe dit vandaag
Vervang bij je volgende aankoop
Investeer één keer
Neem afscheid van
Spullen & kopen
14
Doe dit vandaag
Vervang bij je volgende aankoop
Neem afscheid van
Geld
7
Doe dit vandaag
Vervang bij je volgende aankoop
Vervoer & reizen
6
Doe dit vandaag
Vervang bij je volgende aankoop
Neem afscheid van
Buiten je huishouden
7
Doe dit vandaag
Maakt het uit?
“Wat ik doe maakt toch niets uit”
Dat hoor je overal, en het is begrijpelijk. Je leest over smeltend ijs en afbrandende bossen, en dan sta jij in de supermarkt te twijfelen over een pak melk. Dat voelt belachelijk klein.
Maar de redenering klopt niet. Niemand vraagt jou om het klimaat in je eentje te repareren. Waar het om gaat is dat vrijwel alles op deze radar een keuze in een systeem is. Biologisch kopen verandert niet de wereld, maar het verandert wél wat de boer volgend jaar durft te zaaien. Overstappen naar een andere bank verandert waar jouw geld gaat liggen. Dat werkt alleen als genoeg mensen het doen. Daarom telt die van jou.
En dan het tweede stuk. Duurzaam leven wordt altijd gebracht als iets wat je inlevert. Bij mij werkt het andersom, en dat zit hem in de rekensom eronder.
Alles wat je niet koopt, hoef je ook niet te betalen. Wat je niet hoeft te betalen, hoef je niet te verdienen. En wat je niet hoeft te verdienen, hoef je niet te werken. Zo simpel is het: minder spullen kopen betekent op termijn minder uren maken. Wij sparen en lossen af met wat we niet uitgeven, en dat koopt geen boot maar ruimte in de week.
Daar komt bij dat zelf koken van je restjes lekkerder is, je eigen tomaten beter smaken en fietsen naar je werk de fijnste drie kwartier van de dag is.
Wat je terugkrijgt is tijd. Dat is het enige dat je nergens kunt bijkopen.
In dezelfde geest, en veel beter opgeschreven: Intentioneel leven van Ernst-Jan Pfauth.
Over mij
Wie dit schrijft
Ik ben Dian. Ik woon met mijn gezin in een koophuis, ik ben geen bioloog en ik heb hier geen enkele opleiding voor.
Alles op deze radar doe ik zelf, of heb ik geprobeerd en weer losgelaten. De wasbare luiers hebben we zes maanden volgehouden. Eerlijk gezegd was dat lang niet altijd leuk. En ja, ik vlieg heel af en toe; dat staat er ook gewoon op.
Eén ding waar ik eerlijk over wil zijn: dit is de radar van iemand met een koophuis en een tuin. Dat is een voorrecht, en je ziet het terug in de buitenste ring. Een groen dak, spouwmuurisolatie of een regenton kan ik alleen noemen omdat ik toevallig eigenaar ben van de muren. Woon je in een huurhuis of een flat, dan valt dat deel weg, en dat is oprecht rot om te lezen als je juist dán het gevoel hebt dat je niets kunt.
Daarom dit: de twee binnenste ringen zijn helemaal niet afhankelijk van wat voor huis je hebt. Dat zijn er 71 van de 93. Alles wat je eet, koopt, weggooit, verzekert, spaart of zegt telt net zo hard, of je nu huurt of koopt. Voor de rest geldt: een verhuurder is verplicht te isoleren, en dat vragen is gratis.
Dit is bedoeld om je te inspireren, niet om je de les te lezen. Het is nadrukkelijk niet de enige waarheid en zeker niet het einde van het lijstje. Ik weet vrij zeker dat ik een aantal dingen beter kan doen, en er staan vast zaken tussen waar iemand anders een betere oplossing voor heeft gevonden. Ik leer graag bij, dus weet je iets wat hier nog niet staat: laat het me weten.
Deze site is een privéproject. Ik heb hem in eigen tijd gemaakt, er is niets van mijn werk voor gebruikt, en het is niet het standpunt van mijn werkgever. Er wordt niets aan verdiend en er staat geen advertentie op. De bedrijven die ik noem betalen daar niet voor; het is gewoon wat er bij mij in de kast staat. Cijfers en beweringen komen natuurlijk wél ergens vandaan, en die bron staat bij het item zelf.
Mis je iets, of doe je thuis iets wat hier nog niet staat? De site is open source. Stuur gerust een pull request.
Ben je geïnspireerd?
Trakteer me dan op een bakkie koffie. Daar betaal ik het domein van, en verder is het gewoon leuk als er af en toe iets binnenkomt. Een verdienmodel komt er niet, dat houd ik zo.
Trakteer me op een koffie